Skręcenie stawu skokowego / skręcenie kostki

Przyczyny

Skręcenie stawu skokowego statystycznie jest najbardziej powszechnym tzw. urazem sportowym, czyli urazem związanym z aktywnością fizyczną. W świadomości wielu osób funkcjonuje jako bolesna, ale niezbyt groźna kontuzja. Wydaje się, że takie bagatelizowanie problemu może być skutkiem podejścia do jakiego przyzwyczaił nas “standard szpitalnej izby przyjęć”. Czyli – do gipsu, a potem się rozchodzi… 

Niestety takie podejście bywa często przyczyną poważnych problemów ze stabilizacją kostki, które mogą prowadzić do szukania rozwiązań ostatecznych – operacji chirurgicznych. 

Skręcenie kostki polega na uszkodzeniu więzadeł stabilizujących ten staw (staw skokowy górny). W przeważającej liczbie przypadków (85%) uszkodzeniu ulegają więzadła znajdujące się po stronie bocznej nogi.

Ryc. Przykład uszkodzenia więzadła przedniego strzałkowo- skokowego wskutek urazu skrętnego.

W pozostałych przypadkach te leżące od strony przyśrodkowej. Związane to jest z typową pozycją, w której dochodzi do skręcenia. Stopa wtedy oparta jest na palcach a kostka w niekontrolowany sposób ucieka do boku. Często mamy do czynienia z taką pozycją stopy podczas biegania lub lądowania po skoku. Fizjologicznie dla stawu skokowego jest to pozycja niestabilna. Do częstych urazów przyczyniają się również słabe mięśnie stabilizujące staw. W obrębie stawu skokowego również często mamy do czynienia z zaburzeniem równowagi mięśniowej. Przewagą uzyskują mięśnie ściągające stopę do ustawienia na palcach i kierujące ja “do środka”. Tymczasem przed skręceniem mogą ochronić mięśnie, których ścięgna działają odwrotnie: ustawiają stopę na pięcie i kierują “na zewnątrz”. Ta grupa mięśni jest fizjologicznie słabsza, gorzej rozwinięta. Dodatkowym, ale bardzo ważnym czynnikiem jest fakt, że do rozwoju tegoż dysbalansu mięśniowego przyczynia się siedzący tryb życia. 

Objawy

  • ból w momencie urazu
  • narastający obrzęk wokół kostki
  • bólowe ograniczenie ruchomości stawu
  • bólowe ograniczenie funkcji – utrudnione / niemożliwe chodzenie
  • uczucie niestabilności stopy

Diagnoza 

Rozpoznanie stawiane jest na podstawie wywiadu i badania klinicznego. Pomocne jest badanie ultrasonograficzne (USG) na podstawie, którego można ocenić rozległość uszkodzeń konkretnego więzadła. Badanie rentgenowskie (RTG) wykorzystywane jest w celu eliminacji lub potwierdzenia uszkodzeń kości, które zdarza się dość rzadko. 

Leczenie

Na wybór planu leczenia po urazie skrętnym stawu skokowego będą miały wpływ różne czynniki. Przede wszystkim: 

  • rozległość uszkodzeń więzadłowych, 
  • czas od zaistnienia urazu, 
  • czy był to uraz pierwszorazowy czy kolejny, 
  • uszkodzenia towarzyszące (kostne, chrzęstne), 
  • wiek Pacjenta
  • oczekiwania funkcjonalne Pacjenta

W przeważającej liczbie przypadków uzasadnione jest leczenie zachowawcze polegające na wdrożeniu programu fizjoterapii. Fizjoterapia może być prowadzona praktycznie od pierwszej doby po urazie. Początkowo kostkę zabezpiecza się sztywną ortezą ograniczającą ruchy kostki na boki. W tej ortezie Pacjent może wykonywać pewne ćwiczenia w zakresie umożliwiającym poprawne gojenie uszkodzonych tkanek ze wsparciem z zakresu terapii manualnej i masażu. W późniejszym okresie najważniejszym celem jest maksymalne wytrenowanie tzw. czucia głębokiego. Rozwinięte czucie głębokie wpływa na optymalizację reakcji mięśniowej na ewentualne skręcenie. Mięśnie stabilizujące kostkę bardzo szybko reagują na większe wychylenia kostki. 

W uzasadnionych przypadkach gojenie tkanek może być wspomagane przez zastosowanie odpowiednich preparatów, np. iniekcje kolagenowe. 

W przypadku dużych uszkodzeń prowadzących do rozwoju niestabilności funkcjonalnej stawu lub w sytuacji skręceń nawracających należy rozważyć leczenie operacyjne. Dobór techniki operacji zależny jest od konkretnego przypadku. Po operacji Pacjent przechodzi protokół rehabilitacyjny podobny do postępowania podczas leczenia zachowawczego trwającego 10-12 tygodni. 

Specjaliści

ortopeda Piotr Wasilewski