Uszkodzenie stożka rotatorów

Wprowadzenie 

W skład stożka (pierścienia) rotatorów wchodzą ścięgna mięśni otaczających głowę kości ramiennej: pod łopatkowego, nadgrzebieniowego, podgrzebieniowego oraz obłego mniejszego. Ścięgna te pokrywają głowę kości ramiennej. Odpowiedzialne są one za unoszenie, oraz rotację barku. Ich niezakłócona funkcja jest niezbędna do zachowania stabilności stawu podczas ruchów kończyną.

Rys. Widoczny jest mięsień nadgrzebieniowy (supraspinatus) i podłopatkowy (subscapularis). Rycina obrazuje uszkodzenie całkowite (full thickness tear) oraz częściowe (partial thickness tear) w obrębie stożka rotatorów.

Przyczyny

Zerwanie ścięgien rotatorów może wystąpić w każdym wieku jako efekt urazu – szarpnięcie, dźwignięcie upadek lub wielokrotnie powtarzanych mikro urazów np. podczas uprawiania sportu. W takim wypadku bardzo częstą przyczyną jest wielokrotne, niepoprawne wykonywanie ruchu wynikające z braku techniki, braku siły mięśni lub koordynacji czy wcześniejszych kontuzji, lub bólu barku. W takich wypadkach postępowanie polega na przeprowadzeniu odpowiednia diagnostyki funkcjonalnej przez fizjoterapeutę i wdrożenie rehabilitacji lub treningu medycznego.

Objawy

Uraz ścięgien stożka rotatorów może prowadzić nie tylko do osłabienia siły odwodzenia, ale również rotacji ramienia. Częstym obrazem klinicznym jest znaczące lub całkowite wypadnięcie funkcji, czyli brak możliwości wykonania określonego ruchu, co ciekawe, bez towarzyszących dolegliwości bólowych. Do charakterystycznych objawów zaliczamy:  nocny ból barku, ból nasilający się przy próbach aktywności fizycznej, krepitacje (“chrzęszczenie”) podczas ruchów ręką.
Niepełne/ częściowe uszkodzenie stożka rotatorów może prowadzić do powstania zwapnień stożka rotatorów. Zwapnienia stożka często są przyczyną dolegliwości bólowych barku. Zabiegiem usuwającym zwapnienia jest barbotage. 

Diagnoza

Diagnozę stawiamy na podstawie zebranego wywiadu oraz badania klinicznego, testów klinicznych i funkcjonalnych. Potwierdzenie uzyskujemy wykonując badanie USG. Częstym i praktycznym rozwiązaniem jest jednoczasowa konsultacja lekarska połączona z diagnostyka ultrasonograficzną. 

W rzadkich przypadkach zalecamy wykonanie badania rezonansem magnetycznym.

Leczenie

Leczenie uszkodzonego ścięgna stożka rotatorów uzależnione jest od wieku pacjenta, aktywności, stopnia urazu (uszkodzenie częściowe lub całkowite ścięgna) oraz rodzaju uszkodzenia (urazowe/przewlekłe).

W wielu przypadkach z powodzeniem można zastosować leczenie zachowawcze polegające na zastosowaniu zabiegu sonochirurgicznego oraz wdrożeniu programu fizjoterapii. Rodzaj zabiegu sonochirurgicznego dobierany jest w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Zabieg może polegać na:

  • skaryfikacji tkanki
  • iniekcji kolagenowej
  • iniekcji PRP (osocze bogatopłytkowe)

Przez cały czas leczenia Pacjent jest pod bezpośrednią kontrolą fizjoterapeuty. Moderujemy aktywność, rodzaj ćwiczeń i zakres ruchu kończyny tak, żeby poziom aktywności nie wpływał negatywnie na proces gojenia ścięgien. Proces gojenia i przebudowy ścięgien trwa ok. 12 tygodni. Monitorujemy go wykonując systematyczne badania USG. Zaawansowanie gojenia tkanek jest wyznacznikiem poziomu aktywności i powrotu do zdrowia. 

Leczenie operacyjne uszkodzeń ścięgien stożka rotatorów wskazane jest w rozległych urazach oraz dla pacjentów, u których leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych rezultatów lub dla osób poniżej 60 roku życia.

SPECJALIŚCI

ortopeda Mateusz Przybycień

ortopeda Grzegorz Torba