Przeciążenie, uszkodzenie oraz zerwanie bicepsa

Przyczyny

Ścięgno bicepsa, czyli mięśnia dwugłowego ramienia jest ważnym stabilizatorem stawu ramiennego. W praktyce często mamy do czynienia z jego przeciążeniem najczęściej spowodowanym zaburzeniem biomechaniki okolicy barku lub schorzeniami innych struktur odpowiedzialnych za stabilizację barku. W drugim przypadku ścięgno bicepsa przyjmuje zbyt wiele obciążenia, co prowadzi do jego przemęczenia, stanu zapalnego, bólu. W sytuacjach ekstremalnych może to skutkować uszkodzeniem struktury ścięgna aż do jego przerwania. W takim wypadku przerwanie może być wynikiem nawet względnie niedużego urazu czy nagłego szarpnięcia bądź dźwignięcia. 

Objawy

Objawem przeciążonego ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia (bicepsa) jest ból zlokalizowany w przedniej części barku pojawiający się przy ruchach z obciążeniem kończyny a w sytuacjach zaawansowanych przy dowolnych ruchach kończyny bez obciążenia zewnętrznego. Często bóle te mają różne nasilenie i intensywność przez co są bagatelizowane przez Pacjentów. Czasami ból dokucza tylko w momencie mocnego zmęczenia mięśni, np. po ćwiczeniach lub cięższej pracy fizycznej. 

Rys. Deformacja ramienia wskutek zerwania przyczepu dalszego bicepsa.

Typowym objawem zerwania ścięgna jest deformacja mięśnia dwugłowego tzw. ang. pop-eye deformity. Na skutek zerwania przyczepu ścięgna w okolicy barku mięsień “opuszcza się” w stronę łokcia tworząc wypukłość. Konsekwencją jest utrata siły mięśniowej podczas ruchów zginania łokcia. Zerwanie przebiega najczęściej bólem połączonym z “uczuciem zerwania” a nawet słyszanym odgłosem.  

Diagnoza

W przypadku bólu, przeciążenia i zmian strukturalnych podstawą rozpoznania jest wywiad oraz badanie kliniczne. Dla potwierdzenia wykonujemy badanie ultrasonograficzne (USG), dzięki któremu można określić stopień uszkodzenia ścięgna i wysięk w pochewce otaczającej ścięgno.

Postawienie rozpoznania w przypadku całkowitego przerwania ciągłości ścięgna głowy długiej bicepsa zwykle nie stanowi problemu w ocenie klinicznej z powodu charakterystycznej deformacji ramienia (ang. pop-eye deformity).  W sytuacjach wątpliwych lub gdy podejrzewa się uszkodzenia innych ścięgien, zaleca się wykonanie badań obrazowych: USG lub rezonansu magnetycznego barku. 

Leczenie

 Sposób leczenia zależny jest w głównej mierze od stopnia uszkodzenia ścięgna oraz oczekiwań pacjenta.

W sytuacji przeciążenia oraz niewielkich zmian strukturalnych Pacjent podlega programowi fizjoterapii, który obejmuje: 

  • działania przeciwzapalne, 
  • poprawę biomechaniki obręczy barkowej i kończyny
  • wzmocnienie odpowiednich grup mięśniowych. 

Proces rehabilitacji, w początkowej fazie, często wspomagany jest iniekcjami:

U osób z poważnym, długotrwałym uszkodzenie struktury ścięgna należy rozważyć wykonanie zabiegu chirurgicznego. Jeśli uszkodzenie obejmuje mniej niż 50% mięśnia, wykonuje się zabieg oczyszczenia ścięgna (ang. debridement). Polega on na usunięciu uszkodzonych fragmentów ścięgna tak, aby nie wywoływały one dodatkowego podrażnienia stawu. 

Jeżeli uszkodzonych jest powyżej 50% bicepsa, wykonuje się zabieg tenotomii lub tenodezy.

Tenotomia 

Tenotomia polega na odcięciu przyczepu nadpanewkowego ścięgna głowy długiej bicepsa. Odcięty biceps zsuwa się poniżej linii stawu ramiennego do rowka międzyguzkowego i skleja z pozostałymi tkankami, podejmując swoją funkcję. Ponieważ ścięgno drugiej głowy mięśnia dwugłowego jest nieuszkodzone ubytek siły mięśniowej po tym zabiegu to około 20%. Ten zabieg wykonuje się u osób starszych, które nie zgłaszają potrzeby dużej siły mięśniowej ręki. 

Tenodeza

Zabieg tenodezy polega na odcięciu i przeniesieniu przyczepu bicepsa poniżej linii stawu ramiennego, czyli do guzka międzypanewkowego. Ten zabieg wykonuje się u osób młodych, aktywnych lub wykonujących pracę fizyczną.

Powyższe procedury przeprowadza się artroskopowo.

W przypadku całkowitego zerwania ścięgna bicepsa przeprowadza się zabieg chirurgiczny techniką “na otwarto”. Zabieg polega na odnalezieniu zerwanego ścięgna (ścięgno po zerwaniu kurczy się i “chowa” wśród otaczających tkanek) i jego umocowaniu w optymalnym miejscu.