Konflikt podbarkowy

Przyczyny

Bardzo częstą przyczyną bólu barku jest tzw konflikt podbarkowy inaczej zwany cieśnią podbarkową (impingement syndrom). Nie jest to typowa nazwa określająca kontuzję barku a raczej mechanizm w którym źródłem bólu odczuwanego przez pacjenta są tkanki uciskane w obszarze tzw “przestrzeni podbarkowej”.

Rys. obrazujący konflikt podbarkowy. Zmniejszenie przestrzeni podbarkowej (ang. reduced sub-acromial space)

Przestrzeń podbarkowa to okolica ograniczona od góry wyrostkiem barkowym łopatki i więzadłem kruczo − barkowym, a od dołu głową kości ramiennej. Na skutek urazu, przeciążania, zaburzonej biomechaniki dochodzi do nacisku kości na miękkie części tego obszaru: kaletkę podbarkową i ścięgna stożka rotatorów. Na ograniczonej przestrzeni przebiegają ścięgna stożka (zwanego również pierścieniem) rotatorów, odizolowane od wyrostka barkowego łopatki przez zbiornik płynowy zapewniający odpowiedni poślizg, czyli kaletkę podbarkową. W warunkach prawidłowych, gdy przestrzeń ta jest odpowiednio duża, głowa kości ramiennej wraz z przylegającymi ścięgnami stożka rotatorów ślizga się pod wyrostkiem barkowym łopatki bez przeszkód podczas ruchów kończyny.

W sytuacji patologicznej (uraz, wady postawy i związane z tym przykurcze mięśniowe, zmiany zwyrodnieniowe) dochodzi do zmniejszenia tej przestrzeni i tarcia, czyli konfliktu pomiędzy strukturami położonymi na głowie kości ramiennej, a wyrostkiem barkowym łopatki. Prowadzi to do zapalenia kaletki podbarkowej i rozwoju zespołu bólowego. Stan zapalny zaś powoduje obrzęk co nasila konflikt tkanek i nie leczony lub leczony nieprawidłowo może doprowadzić do uszkodzenia ścięgien stożka rotatorów.

Objawy

Typowym objawem konfliktu podbarkowego jest ból zlokalizowany po boczno-przedniej stronie barku występujący podczas ruchów kończyna górną. Ruchy wywołujące objawy to najczęściej podniesienie kończyny w przód lub/i odwiedzenie. Ból najczęściej jest gwałtowny i kłujący. Typowo nasilenie bólu następuje w miarę jak rośnie ilość wykonanych ruchów (często związne z treningiem sportowym). Ból najczęściej występuje podczas ruchów spontanicznych i wykonywanych szybko i gwałtownie – podczas ruchów powolnych i kontrolowanych objawy mogą nie występować. Pozycja leżenia na kontuzjowanym barku z dłonią podłożoną pod głową także z reguły wywołuje dolegliwości. Czasami dolegliwości promieniują wzdłuż bocznej strony ramienia co może być błędnie interpretowane jako objawy neurologiczne.

Diagnoza

Diagnozę stawiamy na podstawie wnikliwego wywiadu, ocenie aktywności pacjenta oraz badania klinicznego. W badaniu wykorzystujemy liczne testy służące wywołaniu objawów z cieśni podbarkowej np: 

  • test empty can (test Jobe’a)
  • test full can 
  • test oporowy rotatorów zewnętrznych 
  • test belly press 
  • test lift off
  • test bear hug

W diagnozie nie można pominąć oceny funkcjonowania łopatki. Ocena ustawienia, ruchomości i stabilizacji następuje poprzez testowanie czynne mięśni sterujących łopatkami. 

W procesie diagnostycznym wykorzystujemy ultrasonografię. W badaniu USG najczęściej dostrzegalnymi zmianami mogą być: zapalenie kaletki podbarkowej, zwapnienia w obrębie stożka rotatorów, uszkodzenie ścięgien mięśni stożka rotatorów, pogrubienie ścięgien mięśni stożka rotatorów oraz zmniejszenie przestrzeni podbarkowej ( w porównaniu do drugiej strony, wyrażone w milimetrach).

Leczenie

Podstawą prawidłowego leczenia jest właściwa diagnoza. W tym przypadku należy określić czy jedyną przyczyną bólu barku jest zaburzenie funkcjonalne wynikające z nieprawidłowego ustawienia łopatki czy też mamy do czynienia ze strukturalnym uszkodzeniem tkanek.

W przypadku uszkodzeń strukturalnych/ stanu zapalnego tkanek stosujemy zabiegi sonochirurgiczne szybko redukujące zapalenie, ból oraz regenerujące tkankę np.: iniekcję przeciwzapalną, iniekcję kolagenową, barbotage. Zabiegi/ iniekcje są wykonywane pod uważną kontrolą ultrasonografu (USG).

W przypadku leczenia ciasnoty podbarkowej integralną częścią postępowania jest proces fizjoterapii koncentrujący się na poprawie stabilizacji obręczy barkowej i reedukacji posturalnej pacjenta.