Skręcenie kostki

Skręcenie kostki

Czym jest skręcenie kostki?

„Skręcenie kostki” jest terminem używanym do opisu urazu stawu skokowego. Najczęściej poprzez mechanizm inwersyjny (oparcie stopy na krawędzi bocznej) dochodzi do bocznego skręcenia stawu skokowego górnego (85%), przy którym może dojść do uszkodzenia więzadła skokowo-strzałkowego przedniego (ATFL), piętowo-strzałkowego (CFL) i skokowo-strzałkowego tylnego (PTFL). Rzadko uszkodzeniom więzadłowym kostki bocznej mogą towarzyszyć uszkodzenia chrząstki bloczka kości skokowej oraz ścięgien mięśni strzałkowych. Pozostałe 15% skręceń kostki to skręcenia przyśrodkowe.

Czynniki predysponujące do skręcenia kostki

Do skręceń najczęściej dochodzi  w wyniku aktywności sportowej. Ponad 40% wszystkich zgłaszanych urazów sportowych to skręcenia kostki! Można podejrzewać, że z powodu swojej powszechności oraz objawów bólowych, które – w przeważającej większości – mijają dość szybko urazy te dość często są bagatelizowane zarówno przez personel medyczny jak i samych Pacjentów i niewłaściwie leczone. Należy przy tym zaznaczyć, że źle leczone skręcenie może być przyczyną poważnych dysfunkcji stawu skokowego i ograniczenia jego funkcji.

Do czynników predysponujących do pierwszego skręcenia kostki należy zaliczyć:

  • sporty związane z biegiem i skokami
  • brak właściwej rozgrzewki sportowej
  • złe / niewystarczające przygotowanie motoryczne do uprawianego sportu
  • niewłaściwe obuwie: nieściągnięte sznurówki, wysokie i miękkie podeszwy
  • niewytrenowanie do biegu po nierównej powierzchni
  • osłabienie mięśni, których ścięgna stabilizują kostkę np. w wyniku prowadzenia siedzącego trybu życia
  • ogólne osłabienie mięśniowe kończyn dolnych oraz osłabienie stabilizacji tułowia
  • wady wrodzone stóp

W przypadku złego leczenia pierwszorazowego skręcenia bardzo często dochodzi do kolejnych urazów. Prowadzi to wytworzenia tzw. skręcania nawykowego, czyli powtarzającego się wielokrotnie przy bardzo niewielkich bodźcach wywołujących. Dzieje się tak ponieważ włókna więzadeł stabilizujących są bardzo rozciągnięte lub wręcz przerwane. Powoduje to zaburzenie pracy podstawowego mechanizmu obronnego: rozciągnięte więzadło nie przekazuje bodźców do mięśni, które powinny bardzo szybko ustabilizować staw poprzez swoje napięcie.

W konsekwencji braku lub nieprawidłowego leczenia skręconej kostki, 60% pacjentów doświadcza chronicznej niestabilności stawu. Pacjentów z chroniczną niestabilnością można podzielić na dwie grupy. Niestabilność mechaniczna polega na nadmiarze ruchu w stawie stwierdzane w klinicznych testach stabilności. Natomiast niestabilność funkcjonalna związana jest z subiektywnymi objawami niestabilności z niekoniecznie współistniejącą wiotkością stawu. Chroniczna niestabilność wiąże się z nawracającymi skręceniami, przewlekłym bólem, uszkodzeniami chrząstki stawu, wcześniejszym rozwojem zmian zwyrodnieniowych i ogólnym długoterminowym ograniczeniem sprawności.

Diagnoza

Badanie skręconego stawu skokowego polega na zebraniu wywiadu i badaniu klinicznym. Ważne na tym etapie jest wykluczenie złamania kości co można określić wykonując Ottawa Test (Ottawa Ankle Rule) lub wspierając się zdjęciem rentgenowskim (RTG). Wykonanie badania ultrasonograficznego (USG) pozwala określić stopień i rozległość uszkodzeń więzadłowych oraz ścięgnistych.

Leczenie

W zdecydowanej większości przypadków znajduje zastosowanie leczenie zachowawcze. Zaczyna się ono od częściowego unieruchomienia stawu skokowego poprzez zaordynowanie stabilizatora, który w głównej mierze ma zabezpieczyć przed wykonaniem niekontrolowanego ruchu „na boki”. Zabezpieczenie opatrunkiem gipsowym można dopuścić tylko w wyjątkowo ciężkich przypadkach i to na okres kilku dni.

Udowodnione jest, że noszenie gipsu powyżej 14 dni przynosi więcej szkody niż pożytku. Stąd też podejście tzw. funkcjonalne do leczenia skręceń.

Polega ono na częściowym ograniczeniu ruchomości, wczesnym obciążaniu i wczesnym wprowadzeniu różnorodnych ćwiczeń z naciskiem na ćwiczenia rozwijające tzw. czucie głębokie stawu. Celem tych ćwiczeń jest maksymalna poprawa odruchowego napinania się ścięgien i kontroli ruchu stopy w ciężkich warunkach np. niestabilnego podłoża lub wykonywania skomplikowanych zadań ruchowych na niestabilnym podłożu. Proces fizjoterapii trwa około 3 miesięcy – uszkodzone więzadła potrzebują około 4-8 tygodni na wygojenie.

W ciężkich przypadkach skręceń lub w sytuacji chronicznej niestabilności stawu należy rozważyć leczenie operacyjne. Dobór techniki operacyjnej zależne jest od konkretnego przypadku.

Specjaliści:

lekarz Tomasz Jędral

lekarz Rafał Mikusek

fizjoterapeuta Michał Rysiawa

* źródło: McCriskin BJ, Cameron KL, Orr JD, Waterman BR. Management and prevention of acute and chronic lateral ankle instability in athletic patient populations. World J Orthop 2015; 6(2): 161-171

Zobacz: Baza wiedzy