Rwa kulszowa – leczenie

Rwa kulszowa – leczenie

Przyczyny. Co to jest rwa kulszowa?

Rwa kulszowa jest objawem / zespołem objawów związanym z zaburzeniem na poziomie nerwu rdzeniowego lub korzenia nerwowego w kręgosłupie lędźwiowym tworzących dalej nerw kulszowy. Charakteryzuje się promieniującym bólem kończyny dolnej, któremu mogą towarzyszyć zaburzenia czucia i / lub czynności mięśni. Rwa kulszowa jest rzadszym problemem w społeczeństwie niż ból pleców, lecz nasilenie dolegliwości jest tu większe.
Najczęściej przyczyną podrażnienia nerwu kulszowego jest bezpośredni konflikt z inna tkanką. Potencjalnie przyczyną takiej sytuacji może być uszkodzony np.: krążek międzykręgowy, zwyrodnienia w obrębie otworu międzykręgowego (zmniejszenie średnicy otworu, przez który przechodzi nerw), nacisk napiętego mięśnia.
Czasami objawy podobne do rwy kulszowej mogą być wywoływane przez inne, mniej typowe czynniki. Do nich możemy zaliczyć podrażnienie więzadeł czy przeciążenie powierzchni stawowej stawu międzywyrostkowego kręgosłupa.
W praktyce klinicznej możemy zaobserwować częste rozpoznanie “odkręgosłupowa rwa kulszowa” – co w zasadzie nic konretnego nie mówi… Diagnoza taka jest często stawiana bardzo szybko po wstępnej ocenie dolegliwości chorego. W takim przypadku ból promieniujący do kończyny dolnej jest traktowany jako wynik uszkodzenia krążka międzykręgowego (tzw. dysku) i może być wskazaniem do poważnego zabiegu operacyjnego. W rzeczywistości okazuje się, że większości Pacjentów chorych na rwę kulszową można pomóc  stosując leczenie zachowawcze, zmianę trybu życia czy też poprawiając ergonomię pracy.

Na pierwszym miejscu wśród przyczyn rwy kulszowej jest siedzący tryb życia.

Długie, codzienne siedzenie powoduje często nieodwracalne zmiany w ciele. Warto mieć świadomość następujących faktów:

  • siedzenie silnie negatywnie wpływa na jakość dysków
    Dysk jest chrzęstną strukturą znajdującą się pomiędzy kręgami (kośćmi) kręgosłupa. Dla utrzymanie swojej normalnej struktury i funkcji amortyzacyjnej dysk musi podlegać naprzemiennym naciskom i odprężeniu z różnych kierunków. Dzieje się tak podczas aktywności i poruszania się. Siedzenie powoduje stałe obciążenie z jednej strony co prowadzi do odwodnienia, degeneracji i pękania dysku. To z kolei jest przyczyną tzw. dyskopatii i poważnych problemów zdrowotnych.
  • siedzenie powoduje, że tracimy elastyczność tkanek
    Zmniejszenie elastyczności obejmuje mięśnie i powięzi w obrębie całego ciała, ale szczególnie destrukcyjny wpływ mają “przykurcze”, które tworzą się w okolicy bioder, ramion i szyi. Efektem tego jest powolna, niezauważalna zmiana pozycji ciała. Pełne wyprostowanie ciała wymaga dużego wysiłku. Kręgosłup jest zgięty. Ramiona i głowa wysunięte w przód. Taka pozycja bardzo obciąża kręgosłup prowadząc do przeciążeń stawów i przewlekłego bólu pleców.
  • siedzący tryb życia bardzo osłabia mięśnie
    Prawidłowa funkcja, masa i właściwe napięcie mięśni są potrzebne do prawidłowego poruszania ciałem. A mówiąc precyzyjniej – do właściwej, fizjologicznej pracy każdego stawu. Efektem braku ruchu jest stopniowa, niezauważalna utrata pełnych możliwości ruchowych organizmu dotycząca zarówno stawów kończyn, jak i stawów kręgosłupa.

W efekcie uzyskujemy obraz kręgosłupa na różnych etapach klinicznych, który ma strukturalne uszkodzenia dysków oraz utracił część możliwości ruchowych i możliwości autokorekcji.

Objawy rwy kulszowej wymagają pogłębionej diagnostyki.

Diagnostyka obejmuje zarówno badania obrazowe takie jak wykonanie rezonansu magnetycznego (MRI) jak i diagnostyki fizjoterapeutycznej. Obejmuje ona szereg testów klinicznych, sprawdzenie ruchomości poszczególnych odcinków kręgosłupa, ocenę siły mięśni posturalnych czy czynników natury ergonomicznej mogących mieć niebagatelny wpływ na wywoływanie dolegliwości u Pacjenta.

Objawy

  • ból pleców (nie zawsze musi występować!)
  • ból promieniujący – w zależności od stanu Pacjenta sięgający do pośladka lub dalej po tylnej powierzchni uda do łydki i do stopy 
  • ból i ból promieniujący zależny od ruchu ciała, najczęściej bardzo ostry
  • mrowienia i drętwienia w obrębie kończyny
  • zaburzenia czucia na skórze pokrywające się z przebiegiem bólu
  • osłabienie odruchów ścięgnistych
  • osłabienie siły mięśni – najczęściej Pacjenci zauważają, że mają problem z normalnym poruszaniem stopą
  • osłabienie siły zwieraczy odbytu

Diagnoza

Diagnoza stawiana jest na podstawie wywiadu, badania klinicznego oraz wykonania badań obrazowych: zdjęcia rentgenowskiego (RTG) i rezonansu magnetycznego (MRI). 

Leczenie

Zalecane postępowanie jest uzależniowe od przyczyny dolegliwości. W znakomitej większości przypadków znajduje zastosowanie leczenie zachowawcze, tzn. fizjoterapeutyczne. W uzasadnionych przypadkach wsparte farmakoterapią i tzw. blokadą kręgosłupa. Blokada ma za zadanie zmniejszenie stanu zapalnego i odczuć bólowych w celu bardziej efektywnego leczenia fizjoterapeutycznego. 

U osób, które mają ewidentne wskazania do zabiegu operacyjnego należy to rozważyć. Czasami decyzje taką należy podejmować szybko ze względu na rozwój objawów mogących się utrwalić, tj. osłabienia siły mięśniowej (zaburzenia wzorca chodu) czy braku funkcji zwieracza odbytu. 

Należy przy tym podkreślić, że występowanie nawet bardzo silnego bólu nie jest bezwzględnym wskazaniem do operacji. 

Specjaliści:

lekarz: Łukasz Antolak
fizjoterapeuta: Michał Rysiawa
fizjoterapeuta: Jakub Garwacki

Zobacz: Baza wiedzy